CSDDD ve LkSG: 2026’da durum ne?
8 Ekim 2026 itibarıyla AB’nin CSDDD direktifi Omnibus I (2026/470) ile daraltıldı ve yalnızca 5.000’den fazla çalışanı ve 1,5 milyar avrodan fazla cirosu olan şirketlere 26 Temmuz 2029’dan itibaren uygulanacak; Almanya’nın LkSG yasası ise değişiklik tasarısı henüz yasalaşmadığı için 1.000 çalışan eşiğiyle yürürlükte kalıyor.
CSDDD nedir ve Omnibus I neyi değiştirdi?
CSDDD (Kurumsal Sürdürülebilirlik Durum Tespiti Direktifi, 2024/1760), büyük şirketlerin kendi faaliyetlerinde ve faaliyet zincirlerinde insan hakları ve çevre üzerindeki olumsuz etkileri tespit edip önlemesini zorunlu kılan AB direktifidir.
Direktif, 24 Şubat 2026 tarihli ve 26 Şubat 2026’da AB Resmî Gazetesi’nde yayımlanan 2026/470 sayılı Omnibus I Direktifi ile önemli ölçüde değiştirildi. Değişiklik direktifi, yayımından sonraki yirminci gün yürürlüğe girdi.
Değiştirilmiş CSDDD’de eşikler ve tarihler neler?
| Konu | Omnibus I sonrası durum |
|---|---|
| AB şirketleri | Ortalama 5.000’den fazla çalışan ve 1,5 milyar avroyu aşan dünya geneli net ciro |
| AB dışı şirketler | AB’de 1,5 milyar avroyu aşan net ciro |
| Franchise ve lisans | 75 milyon avroyu aşan lisans geliri ve 275 milyon avroyu aşan ciro |
| Üye devletlerin iç hukuka aktarma tarihi | 26 Temmuz 2028 |
| Uygulama başlangıcı | 26 Temmuz 2029 |
| Komisyon’un genel durum tespiti kılavuzu | 26 Temmuz 2027’ye kadar |
| İklim geçiş planı yükümlülüğü | Kaldırıldı |
| AB çapında özel hukuki sorumluluk rejimi | Kaldırıldı; mağdurların tam tazmini üye devlet hukukuna bırakıldı |
| Para cezası üst sınırı | Dünya geneli net cironun yüzde 3’ü |
Değiştirilmiş CSDDD Türk tedarikçileri nasıl etkiler?
Türk tedarikçiler CSDDD’nin doğrudan muhatabı değildir; yükümlülük, eşikleri aşan büyük alıcılarındadır. Ancak bu alıcılar, risklerin en olası ve en ağır olduğu alanlarda derinlemesine değerlendirme yapmak zorundadır ve tekstil üretimi bu alanlardan biri olabilir.
Omnibus I, alt kademeye yükün aktarılmasını sınırlamak için bir kural getirdi: kapsamdaki şirketler iş ortaklarından yalnızca gerekli bilgileri isteyebilir; 5.000’den az çalışanı olan iş ortaklarından ise bilgiyi ancak başka yollarla makul biçimde elde edemiyorlarsa talep edebilirler. Bu, bilgi taleplerini azaltabilir; ancak bağımsız denetim raporları gibi hazır kanıtlara sahip tedarikçiler bu süreçte öne çıkar.
Almanya’nın LkSG yasası 2026’da hâlâ geçerli mi?
Evet. Almanya’nın Tedarik Zinciri Özen Yükümlülüğü Yasası (LkSG) 1 Ocak 2023’ten beri yürürlükte ve 8 Ekim 2026 itibarıyla değiştirilmiş değil. Almanya’da 1.000 ve üzeri çalışanı olan şirketler için özen yükümlülükleri (risk analizi, önleyici ve düzeltici önlemler, şikâyet mekanizması) devam ediyor.
Alman hükümeti 3 Eylül 2025’te bir değişiklik tasarısı kabul etti; tasarı 29 Ekim 2025’te Bundestag’a 21/2474 sayılı belge olarak sunuldu ve Ocak 2026’da ilk okuması yapıldı. Tasarıya göre yıllık raporlama yükümlülüğü kaldırılacak, özen yükümlülükleri sürecek ve yalnızca ağır ihlaller para cezasıyla yaptırıma bağlanacak. LkSG, ileride CSDDD’yi Alman hukukuna aktaracak yeni bir yasayla tamamen değiştirilecek.
Belirsizlik notu: 8 Ekim 2026’da yaptığımız kontrolde değişiklik yasasının Bundestag’da kabul edildiğine veya Federal Resmî Gazete’de yayımlandığına dair resmî bir kayıt bulamadık. İkincil kaynaklara göre federal kurum BAFA 2025 sonbaharından bu yana şirket raporlarını incelemiyor; koalisyonun 2 Temmuz 2026’da LkSG kapsamını 5.000 çalışan ve 1,5 milyar avro ciro eşiğine çekmeyi kararlaştırdığı da bildiriliyor, ancak bu karar için yasal bir metin henüz görmedik. Bu bölüm, yasama süreci ilerledikçe güncellenecektir.
Türk tedarikçiler bu belirsizlikte ne yapmalı?
- Alman ve AB’li müşterilerinizin davranış kurallarını ve tedarikçi anketlerini güncel tutun; yasal eşikler değişse de müşteri talepleri sürüyor.
- Bağımsız sosyal denetim raporlarınızı ve düzeltici faaliyet kanıtlarınızı tek bir yerde, paylaşılabilir biçimde saklayın.
- Fason ve alt yüklenici listenizi güncel tutun; derinlemesine değerlendirme genellikle yüksek riskli alt kademelere odaklanır.
- Çalışanlara ve fason çalışanlarına açık bir şikâyet kanalı kurun; hem LkSG hem CSDDD şikâyet mekanizmasını temel unsur sayar.
- AB Zorla Çalıştırma Yönetmeliği’nin 14 Aralık 2027’de uygulanmaya başlayacağını unutmayın; o yönetmelik şirket büyüklüğüne bakmaz.
Sık sorulan sorular
- CSDDD ne zaman uygulanacak?
Omnibus I sonrası üye devletler direktifi 26 Temmuz 2028’e kadar iç hukuklarına aktaracak ve kurallar 26 Temmuz 2029’dan itibaren uygulanacak.
- CSDDD küçük Türk tedarikçilere doğrudan uygulanır mı?
Hayır. Direktif yalnızca eşikleri aşan büyük şirketlere uygulanır. Küçük tedarikçiler, bu şirketlerin bilgi talepleri ve sözleşme şartları üzerinden dolaylı olarak etkilenir.
- LkSG raporlama yükümlülüğü kalktı mı?
Değişiklik tasarısı raporlama yükümlülüğünü kaldırmayı öngörüyor, ancak 8 Ekim 2026 itibarıyla tasarının yasalaştığını doğrulayamadık. Uygulamada BAFA’nın 2025 sonbaharından beri raporları incelemediği bildiriliyor; özen yükümlülükleri ise sürüyor.
Kaynaklar
- EUR-Lex: Directive (EU) 2026/470 (Omnibus I) ↗
- Deutscher Bundestag: Drucksache 21/2474 (29.10.2025), LkSG değişiklik tasarısı ↗
- Bundesregierung: Lieferkettengesetz: Berichtspflichten entfallen (3.9.2025) ↗
- IHK Magdeburg: Deutsches Lieferkettengesetz: Änderungen beschlossen ↗
- liefertreu: LkSG aktueller Stand 2026 (Eylül 2026 güncellemesi, ikincil kaynak) ↗